Mbikëqyrja me kamera dhe standardet e BE-së: çfarë kërkohet dhe çfarë mungon

2026-10-07

Shqipëria nuk është ende anëtare e BE-së, por si vend kandidat po i përafron ligjet me standardet europiane. Ligji nr. 124/2024 është ndërtuar mbi GDPR-në dhe mbi Direktivën (BE) 2016/680 për përpunimin e të dhënave nga policia. Si anëtare e Këshillit të Europës, Shqipëria është e lidhur edhe me nenin 8 të Konventës Europiane të të Drejtave të Njeriut (e drejta e respektimit të jetës private).

Ky udhëzues paraqet standarde dhe pyetje. Nuk pretendon që ndonjë ligj është shkelur. Konstatimin e shkeljeve e bëjnë Komisioneri (IDP) dhe gjykatat.

Parimet që zbatohen për çdo kamerë publike

1. Ligjshmëria dhe baza ligjore. Mbikëqyrja nga shteti duhet të parashikohet nga ligji, në mënyrë të qartë dhe të parashikueshme.
2. Domosdoshmëria dhe proporcionaliteti. Ndërhyrja në privatësi duhet të jetë e nevojshme për një qëllim legjitim, dhe nuk mjafton që thjesht të jetë e dobishme.
3. Kufizimi i qëllimit. Të dhënat e mbledhura për sigurinë rrugore nuk mund të ripërdoren lirisht për qëllime të tjera.
4. Minimizimi dhe kufizimi i ruajtjes. Duhet mbledhur vetëm sa është e nevojshme, dhe vetëm për aq kohë sa është e nevojshme.
5. Transparenca. Qytetarët duhet të dinë që po filmohen dhe nga kush.
6. Vlerësimi i ndikimit (DPIA). Mbikëqyrja sistematike e hapësirave publike në shkallë të gjerë kërkon vlerësim paraprak të ndikimit.
7. Mbikëqyrja e pavarur. Duhet të ekzistojë një autoritet i pavarur me fuqi reale kontrolli.

Pse lexuesit e targave (ALPR/ANPR) janë rast i veçantë

Një kamerë e zakonshme regjistron pamje. Një lexues targash krijon një bazë të dhënash të lëvizjeve: kush kaloi, ku dhe kur. Me kalimin e kohës kjo bazë mund të rindërtojë rutinat e njerëzve. Prandaj autoritetet europiane të mbrojtjes së të dhënave kërkojnë zakonisht:

• afate të shkurtra ruajtjeje për targat që nuk përputhen me asnjë listë kërkimi;
• rregulla të qarta se kush mund të kërkojë në bazën e të dhënave, me regjistrim të çdo kërkimi;
• ndalim ose kufizim të rreptë të ndarjes me palë të treta.

Njohja e fytyrës dhe Akti i BE-së për IA-në

Akti i BE-së për Inteligjencën Artificiale ndalon në parim identifikimin biometrik në distancë dhe në kohë reale në hapësirat publike për qëllime të zbatimit të ligjit, me përjashtime të ngushta dhe me autorizim paraprak. Shqipëria nuk është e detyruar ta zbatojë drejtpërdrejt, por ky akt është standardi me të cilin do të krahasohet gjatë procesit të anëtarësimit.

7 pyetje që duhet të kenë përgjigje publike për Smart City

1. A është kryer dhe publikuar një DPIA për sistemin?
2. Sa është afati i ruajtjes për pamjet dhe për leximet e targave?
3. A përdoret ose a mund të aktivizohet njohja e fytyrës?
4. A ka furnitori (Presight AI) ose palë të treta akses në të dhëna, dhe ku ruhen serverët?
5. Kush mund të bëjë kërkime në bazën e targave, dhe a regjistrohen ato kërkime?
6. A ka tabela informuese pranë kamerave?
7. Si mund ta ushtrojë një qytetar të drejtën e aksesit? Shih udhëzuesin tonë.

Mund t'i drejtosh këto pyetje si kërkesë për informim sipas Ligjit nr. 119/2014 "Për të drejtën e informimit" pranë Ministrisë së Brendshme ose Policisë së Shtetit. Nëse nuk merr përgjigje, ankohu te Komisioneri.